A
a

Aktualności muzeum

HALIFAX MONUMENT

W kanadyjskim Halifax, z inicjatywy miejscowej społeczności polonijnej powstaje obelisk upamiętniający polskich marynarzy walczących w Bitwie o Atlantyk we współpracy z Kanadyjską Królewską Marynarką Wojenną i flotą handlową. Projekt konsultowany z MMW opatrzony jest QR codem kierującym do poniższego tekstu. Oficjalne odsłonięcie Halifax Monument zaplanowano na wrzesień b.r.

POLSKA MARYNARKA WOJENNA i HANDLOWA W BITWIE O ATLANTYK (1939 – 1945)

W Bitwie o Atlantyk, tej najdłuższej kampanii II wojny światowej, polscy marynarze uczestniczyli od pierwszego do ostatniego dnia. W pierwszym okresie wojny Polską Marynarkę Wojenną reprezentowały 3 niszczyciele oraz 2 okręty podwodne. Na rzecz wysiłku wojennego zmobilizowano także wszystkie statki Polskiej Marynarki Handlowej, które znalazły się w portach Europy Zachodniej i Afryki Północnej.

  • Pierwszą wielką operacją sojuszniczą w której brały udział okręty i statki pod biało-czerwoną banderą była kampania norweska w 1940 r. W walkach we fiordach brały udział niszczyciele Grom, Błyskawica, Burza. Wybrzeża Norwegii patrolował okręt podwodny Orzeł a pasażerskie liniowce Batory, Sobieski i Chrobry przewoziły sprzęt i wojska desantowe. W wyniku nalotów Luftwaffe  zatonęły niszczyciel Grom i liniowiec Chrobry. Wraz z całą załogą zaginął w niewyjaśnionych do dzisiaj okolicznościach okręt podwodny Orzeł. Nasze statki i okręty brały udział następnie w kolejnej wielkiej operacji sprzymierzonych – ewakuacji wojsk z Dunkierki.
  • W kolejnych latach, na mocy międzyrządowych porozumień polską Marynarkę Wojenną zasilały nowe okręty przekazywane przez Royal Navy. Były to krążowniki Dragon i Conrad; niszczyciele Garland, Piorun, Orkan, eskortowe Kujawiak, Krakowiak i Ślązak; okręty podwodne Jastrząb, Sokół i Dzik oraz szereg mniejszych jednostek.
  • Polskie niszczyciele i statki handlowe uczestniczyły w alianckich konwojach na podstawowych trasach północnego i południowego Atlantyku, Morzu Śródziemnym, Północnym także na arktycznej trasie do sowieckiego Murmańska. Walczyły z okrętami nawodnymi i podwodnymi Kriegsmarine, samolotami Luftwaffe, minami, zmagały się z burzliwym często oceanem. Porty Stanów Zjednoczonych, kanadyjski Halifax, Islandia, porty brytyjskie, Murmańsk i Archangielsk.
  • Polskie statki i okręty wspierały działania aliantów w większości znaczących operacji wojennych. Na Morzu Śródziemnym w bitwach o utrzymanie bazy na Malcie, inwazji na Afrykę Północną, Sycylię i Włochy. Desancie pod Dieppe czy operacji „Overlord” – lądowaniu w Normandii. Spektakularny bój z pancernikiem Bismarck stoczył niszczyciel Piorun. W zmaganiach na morskich szlakach brało udział 50 statków Polskiej Marynarki Handlowej.
  • Polscy marynarze odnosili sukcesy i ponosili straty. W toku walk zginęły od torped i bomb: krążownik Dragon (Normandia 1944), niszczyciele Grom (Narvik 1940), Orkan (Północny Atlantyk 1943) i Kujawiak (Malta 1942), okręty podwodne Orzeł (Morze Północne 1940) i Jastrząb (Morze Norweskie 1942). Straty Marynarki Handlowej objęły 15 jednostek, w tym nowoczesne liniowce Piłsudski i Chrobry.

W bitwach, operacjach desantowych, na konwojowych trasach wielokrotnie polscy marynarze uczestniczyli wspólnie i wspierali się z marynarzami kanadyjskiej Marynarki Wojennej i floty handlowej.  Wśród wielu przykładów warto wymienić:

  • udział niszczyciela ORP Burza w ratowaniu rozbitków ze zbombardowanego na Atlantyku wielkiego liniowca „Empress of Britain”. Za ofiarny udział w akcji i uratowanie ponad 250 ludzi dowódca dostał specjalne podziękowanie dla okrętu i załogi od władz Canadian Pacific Steamship Company.
  • Spektakularną walkę stoczył ORP Ślązak podczas wsparcia rajdu sił alianckich na francuskie miasto Dieppe. Ostrzeliwał wybrzeże, odpierał naloty, jednak wielką sławę zyskał w wyniku brawurowej akcji podjętej przez dowódcę wbrew odgórnemu rozkazowi wycofania się. Dzięki temu uratował ewakuowanych z plaży  82 żołnierzy kanadyjskich za co otrzymał Distinguished Service Cross.
  • Wreszcie współpraca polskich okrętów Piorun i Błyskawica z kanadyjskimi Haida i Huron w ramach 10 Flotylli Niszczycieli podczas wspierania lądowania aliantów w Normandii. Zwycięskie bitwy na Kanale La Manche z niszczycielami niemieckimi stanowią wspaniały przykład polsko – kanadyjskiego braterstwa broni podczas II wojny światowej.

Dzisiaj zarówno Błyskawica jak i Haida zaświadczają o czasach wspólnych walk jako okręty – muzea w Gdyni i Hamilton.

Aktualności