• Pierwszą wielką operacją sojuszniczą w której brały udział okręty i statki pod biało-czerwoną banderą była kampania norweska w 1940 r. W walkach we fiordach brały udział niszczyciele Grom, Błyskawica, Burza. Wybrzeża Norwegii patrolował okręt podwodny Orzeł a pasażerskie liniowce Batory, Sobieski i Chrobry przewoziły sprzęt i wojska desantowe. W wyniku nalotów Luftwaffe  zatonęły niszczyciel Grom i liniowiec Chrobry. Wraz z całą załogą zaginął w niewyjaśnionych do dzisiaj okolicznościach okręt podwodny Orzeł. Nasze statki i okręty brały udział następnie w kolejnej wielkiej operacji sprzymierzonych – ewakuacji wojsk z Dunkierki.

• W kolejnych latach, na mocy międzyrządowych porozumień polską Marynarkę Wojenną zasilały nowe okręty przekazywane przez Royal Navy. Były to krążowniki Dragon i Conrad; niszczyciele Garland, Piorun, Orkan, eskortowe Kujawiak, Krakowiak i Ślązak; okręty podwodne Jastrząb, Sokół i Dzik oraz szereg mniejszych jednostek.

• Polskie niszczyciele i statki handlowe uczestniczyły w alianckich konwojach na podstawowych trasach północnego i południowego Atlantyku, Morzu Śródziemnym, Północnym także na arktycznej trasie do sowieckiego Murmańska. Walczyły z okrętami nawodnymi i podwodnymi Kriegsmarine, samolotami Luftwaffe, minami, zmagały się z burzliwym często oceanem. Porty Stanów Zjednoczonych, kanadyjski Halifax, Islandia, porty brytyjskie, Murmańsk i Archangielsk.

• Polskie statki i okręty wspierały działania aliantów w większości znaczących operacji wojennych. Na Morzu Śródziemnym w bitwach o utrzymanie bazy na Malcie, inwazji na Afrykę Północną, Sycylię i Włochy. Desancie pod Dieppe czy operacji „Overlord” – lądowaniu w Normandii. Spektakularny bój z pancernikiem Bismarck stoczył niszczyciel Piorun. W zmaganiach na morskich szlakach brało udział 50 statków Polskiej Marynarki Handlowej.

• Polscy marynarze odnosili sukcesy i ponosili straty. W toku walk zginęły od torped i bomb: krążownik Dragon (Normandia 1944), niszczyciele Grom (Narvik 1940), Orkan (Północny Atlantyk 1943) i Kujawiak (Malta 1942), okręty podwodne Orzeł (Morze Północne 1940) i Jastrząb (Morze Norweskie 1942). Straty Marynarki Handlowej objęły 15 jednostek, w tym nowoczesne liniowce Piłsudski i Chrobry.

W bitwach, operacjach desantowych, na konwojowych trasach wielokrotnie polscy marynarze uczestniczyli wspólnie i wspierali się z marynarzami kanadyjskiej Marynarki Wojennej i floty handlowej. Wśród wielu przykładów warto wymienić:

• Udział niszczyciela ORP Burza w ratowaniu rozbitków ze zbombardowanego na Atlantyku wielkiego liniowca „Empress of Britain”. Za ofiarny udział w akcji i uratowanie ponad 250 ludzi dowódca dostał specjalne podziękowanie dla okrętu i załogi od władz Canadian Pacific Steamship Company.

• Spektakularną walkę stoczył ORP Ślązak podczas wsparcia rajdu sił alianckich na francuskie miasto Dieppe. Ostrzeliwał wybrzeże, odpierał naloty, jednak wielką sławę zyskał w wyniku brawurowej akcji podjętej przez dowódcę wbrew odgórnemu rozkazowi wycofania się. Dzięki temu uratował ewakuowanych z plaży  82 żołnierzy kanadyjskich za co otrzymał Distinguished Service Cross.

• Wreszcie współpraca polskich okrętów Piorun i Błyskawica z kanadyjskimi Haida i Huron w ramach 10 Flotylli Niszczycieli podczas wspierania lądowania aliantów w Normandii. Zwycięskie bitwy na Kanale La Manche z niszczycielami niemieckimi stanowią wspaniały przykład polsko – kanadyjskiego braterstwa broni podczas II wojny światowej.

Dzisiaj zarówno Błyskawica jak i Haida zaświadczają o czasach wspólnych walk jako okręty – muzea w polskiej Gdyni i kanadyjskim Hamilton.

THE POLISH NAVY AND MERCHANT MARINE IN THE BATTLE OF THE ATLANTIC (1939–1945)

In the Battle of the Atlantic—the longest campaign of the Second World War—Polish sailors participated from the very first to the very last day. At the outset of the war, the Polish Navy was represented by three destroyers and two submarines. All Polish merchant vessels that had found themselves in ports of Western Europe and North Africa were mobilized in support of the war effort.

• The first major Allied operation involving ships flying the Polish white-and-red ensign was the Norwegian Campaign of 1940. In the battles fought in the fjords, the destroyers Grom, Błyskawica, and Burza took part. The submarine Orzeł patrolled the Norwegian coast, while the passenger liners Batory, Sobieski, and Chrobry transported equipment and landing troops. As a result of Luftwaffe air raids, the destroyer Grom and the liner Chrobry were sunk. The submarine Orzeł disappeared without a trace under still unexplained circumstances, along with its entire crew. Polish vessels later took part in another major Allied operation—the evacuation of Allied troops from Dunkirk.
• In the following years, under intergovernmental agreements, the Polish Navy was strengthened with new ships transferred by the Royal Navy. These included the cruisers Dragon and Conrad; the destroyers Garland, Piorun, Orkan, and the escort destroyers Kujawiak, Krakowiak, and Ślązak; the submarines Jastrząb, Sokół, and Dzik, along with a number of smaller vessels.
• Polish destroyers and merchant ships took part in Allied convoys across key routes of the North and South Atlantic, the Mediterranean Sea, the North Sea, and the Arctic route to Soviet Murmansk. They fought against German ships and U-boats of the Kriegsmarine, Luftwaffe aircraft, naval mines, and the often treacherous ocean itself. Their journeys took them to ports in the United States, the Canadian port of Halifax, Iceland, British ports, Murmansk, and Arkhangelsk.
• Polish naval and merchant ships supported Allied efforts in nearly all major operations of the war—on the Mediterranean during the defense of Malta, the invasions of North Africa, Sicily, and Italy; at Dieppe; and in Operation Overlord—the Normandy landings. A dramatic engagement with the German battleship Bismarck was fought by the destroyer Piorun. A total of 50 ships of the Polish Merchant Navy participated in operations across the oceans.
• Polish sailors experienced both triumphs and sacrifices. Lost to torpedoes and bombs were the cruiser Dragon (Normandy, 1944); destroyers Grom (Narvik, 1940), Orkan (North Atlantic, 1943), and Kujawiak (Malta, 1942); and the submarines Orzeł (North Sea, 1940) and Jastrząb (Norwegian Sea, 1942). The Merchant Navy lost 15 vessels, including the modern liners Piłsudski and Chrobry.

In battles, landing operations, and convoy missions, Polish sailors often served side by side with those of the Royal Canadian Navy and Merchant Navy. Among many examples,

• the destroyer ORP Burza played a key role in rescuing survivors from the Atlantic ocean liner Empress of Britain after it was bombed. For saving over 250 lives, the ship and crew received a special commendation from the Canadian Pacific Steamship Company.
• A spectacular action was undertaken by ORP Ślązak during the Allied raid on the French city of Dieppe. The ship provided shore bombardment and anti-aircraft defense, but earned lasting fame when its commanding officer disobeyed a direct order to withdraw and rescued 82 stranded Canadian soldiers from the beach—an action for which he was awarded the Distinguished Service Cross.
• Finally, the cooperation of Polish destroyers Piorun and Błyskawica with Canadian destroyers Haida and Huron within the 10th Destroyer Flotilla supported the Allied landings in Normandy. Victories in battles on the English Channel against German destroyers stand as powerful examples of Polish–Canadian wartime brotherhood.

Today, both Błyskawica and Haida stand as museum ships in Gdynia and Hamilton, bearing witness to the shared legacy of struggle and sacrifice.